İpler her kampçının ve dağcının daha doğrusu doğa sporuyla uğraşan tüm sporcuların ihtiyacı olan temel malzemelerdir.

          İpler  güvenliğiniz için çok önemlidir. Ödünç vermeyiniz ve geçmişte nasıl kullanıldığını bilmediğiniz ipleri almayınız. 

İPLERİN YAPISI VE TİPLERİ :

İpler yapılarına göre ikiye ayrılırlar: 

Örgü halatlar ve Kernmantle ipler.

Örgü halatlar :

             Bir  çok lifin sarılarak oluşturduğu ve son sarımın üç örgüden oluştuğu iplerdir. Dinamik özellikleri yoktur ve diğer mekanik dezavantajlarından dolayı günümüzde dağcılık uygulamalarında kullanılmamaktadırlar.

Kernmantle (Mantolu) ipler :

              İki katmandan oluşur; Yükün %70`ini taşıyan bir çekirdek ve onu dış etkenlerden koruyan çepeçevre bir manto. Günümüzün modern dağcılık ve mağaracılık ipleri bu yapıda üretilirler. Dinamik dağ iplerinin malzemesi naylondur. Naylon bütün avantajlarının yanında bazı zayıflıklar taşır. Asitlere, sıcaklığa ve UV ışığına karşı çok duyarlıdır. Asitler ile on beş dakika sürecek bir temas, ipin dayanıklılığını ürkütücü miktarda düşürür. Sürekli güneş ışığı altında bırakıldığında ipin yapısı bir kaç hafta içinde bozulup ipin kullanılmayacak duruma gelmesine neden olabilir. Maalesef kimyasal zararları tespit etmek neredeyse imkansızdır. Ancak bir takım hususlara dikkat edip, kimyasallardan koruduğumuzda, ipimizi güvenli bir şekilde kullanmaya devam edebiliriz. 

İPLERİN ÖZELLİKLERİ :

DİNAMİK ve STATİK olarak ikiye ayrılırlar.    

DİNAMİK İPLER : Düşme anında uzayan ve esneyen iplerdir. Tırmanışlarda kullanılır. Çektikçe çapı ve boyu değişir.

STATİK İPLER : Daha az esnemeye sahiptir. Tırmanışlarda tırmanış ipinin yanında yardımcı ve emniyet ipleri olarak kullanılırlar. Esnemesi az olduğu için arama-kurtarma ve çekme işlerinde kullanımı daha faydalıdır.

Tırmanış Tarzınıza Göre İpler: 
        Günümüzün dağcılık ipleri 7.8 ile 11mm olan çap aralığında üretilmektedirler. Bu ipler statik olarak 1450kg ile 2450 kg çekere sahiptir. 1970lerde 45 metrelik uzunlukta ipler yaygın iken, günümüzdeki standart 50 metredir. 55 ve 60 metre ipler de gittikçe yaygınlaşmaktadır.            

              Tırmanış ipleri kalınlıklarına göre tek ve yarım ipler olarak ikiye ayrılır. Yarım ipler iki aynı çapta ipin beraberce kullanılacağı düşünülen iplerdir ve kendi aralarında ikiz ve çift ipler olarak iki ayrı kategoriye ayrılır.

İkiz ipler :
             Genelde 7.8 – 8.5 mm arasındaki çaplarda üretilmektedir. Tırmanış sırasında iki adet ikiz ip aynı anda birlikte kullanılır. İki ip bütün emniyet noktalarından beraberce, birbirine paralel bir şekilde geçer. Bu ipler taş düşmesi, tırmanışçının düşüşü, kramponlar ya da başka nedenlerle iplerin zarar görebileceği durumlarda ikinci ipin iniş amaçlı kullanılabilmesini hedefler. Dağcılıkta ağırlığın bir dezavantaj olduğunu düşünürsek daha kalın iki ip taşımaya göre çok daha hafif bir alternatiftir. İkiz iplerin testleri beraber yapılır ve çoğu üretici ikiz iplerini çift olarak satışa sunar.
 
Çift ipler :
            Genelde 8.5-9 mm arası çapta üretilmektedir. Çift ipler, tırmanırken ilk ara emniyet noktasından beraberce geçirilir. Daha sonraki emniyet noktalarında ip sürtünmesini ve dolanmasını azaltmak amacıyla iplerden biri kullanılabilir. Çift ip tırmanış tekniği olarak adlandırılan bu teknik, burada açıklanması oldukça yer tutacak bir çok püf noktaya sahiptir. Uygulamadan önce mutlaka teorik ve pratik olarak iyi bir şekilde öğrenilmesi tavsiye edilir. Doğru uygulanıldığında özellikle aletli lider tırmanışta ve alpinizmde büyük kolaylıklar sağlayacaktır. ATC benzeri tüp ya da plaka emniyet aletleri ile iki ipin kontrolünü çok daha kolay ve birbirinden bağımsız olarak sağlamak mümkündür. Bu teknik ile tırmanırken ip inişi yapmak durumunda kaldığımızda tek iplerin iki katı kadar iniş mesafesine sahip oluruz. (İki ipi birbirine uç kısımlarından ekleyerek)
 
Tek ipler :
            9.8 ile 11 mm arasındaki çap kalınlıklarında üretilirler. Son birkaç yıldır 9.4 mm ve daha düşük çaplarda da tek ipler üretilmektedir. Tek iplerin en büyük avantajı kullanım kolaylığıdır: Emniyetçi tek bir ipi kontrol eder ve tırmanışçı zor bir hamle öncesi ara emniyetten hangi ipi geçirmesi gerektiğini düşünmek zorunda değildir. Keskin köşeli kaya yapısının bulunduğu yerlerde, dolambaçlı rotalarda, ip inişi yapmanız gerektiğinde veya berelenmiş, kayaya sıkışmış ipimizi kesmek zorunda kaldığımızda tek ipler daha sorunlu olurlar.
 

İPLERDE KONTROL VE MUAYENE :

          İplerin temizliği çok zordur, çünkü mantonun altına işleyen kum taneciklerinin geri çıkartılması mümkün olmaz. İpin kirlenmemesini sağlamak çok daha kolaydır. Toprak ve kumdan korumak için kullanılacak bir taşıma ve kullanma amaçlı ip çantası ya da en azından ipin altına serilecek bir mat ömrünü çok olumlu etkileyecektir. Temiz kullanılmamış bir ipe yük gelip esnedikçe, ipin içine işleyen kum tanecikleri çekirdek liflerini testere gibi keser, içten içe ip kopar. Bu nedenle, zaman, zaman ipimizi elle muayene etmeliyiz. İpin bütün boyunu elinizle taramanız gerekir. İki yaygın metot vardır. Parmaklarla çekirdek boyunca boşluk ve incelme aramak nispeten hızlıdır. İki parmağınız arasında 2.5-3 cm ip ile bir yarı halka oluşturup onu kaydırmak ve halkada oluşabilecek düzensizlikleri gözle takip etmek biraz daha vakit alır. Mümkünse iki yöntem beraber uygulanmalı, ipte görülen anormal noktalar işaretlenmelidir. Daha sonra genel durumuna göre ip hasarlı noktalardan kesilip parça parça kullanılabilir ya da tümden emekli edilir.
             Açıkça görüldüğü üzere, ipler çok hayati ve bir o kadar da hassas malzemelerdir. Güvenliğimiz için ipimizi ödünç vermememiz, geçmişini bilmediğimiz ipleri kullanmamamız gereklidir. İpin geçmişinin bilinmesi, özellikle kulüp ve grup kullanımlarında daha gerekli fakat zordur. Bir İp Karnesi tutulması ipin ömrünü takip etmek açısından şiddetle tavsiye edilir.
Kullanım sırasında iplerde ortaya çıkan en büyük problem ipin üzerinde oluşan burgulardır. Normal bir kullanımda dahi ip kendi yapısı gereği burgular oluşturur.

           Ancak özellikle sekizli iniş aleti ya da yarım kazık düğümü ile ip inişi yapmak veya emniyet almak, klasik halka sarım metodu ile ip toplamak, ipte yoğun burgu oluşumuna yol açarlar. Maalesef sekizli ile emniyet almak da dahil, bütün bu zararlı yöntemler ülkemizde yaygındır. İpin burgusunu toplarken ters yöne burarak açmak bir süre fayda sağlar, ancak yoğun burguların açılması için tek çözüm yüksek bir bina yada yardan aşağı sarkıtıp kendi kendine dengeye gelmesini beklemektir. İpler için en uygun sarım şekli ipin ortasından başlanarak iki ucun beraber toplandığı yöntemdir.

YARDIMCI İPLER:

         Ana tırmanış ipleri dışında, çoğu zaman daha ince çapta olan ipler emniyete yardımcı olarak kullanılır. Bu ipler de genelde naylondan üretilmektedirler. Prusik halkası, takoz ipi, istasyon eşitlemesi ve ara bant olarak çeşitli amaçlarla kullanılabilirler. Prusik halkası yapımında genelde 5mm veya tercihen 6mm olanları kullanılır.
Kaba bir formül olmakla beraber üzerine prusik atılacak ipin çapının yarısının 1mm fazlası ideal sıkışma-kolay çözülme dengesine sahiptir.
            Eğer prusik düğümü tek ipe atılacaksa 5mm yardımcı ipler sadece 9mm ve daha ince iplerde kullanılmalıdır. İki iple iniş yapılacaksa mutlaka 6mm çapında olanları tercih edilmelidir.

            İpli takoz tipi emniyet aletlerinin (stopper, hexantrik gibi) kabloları uygun kalınlıkta yardımcı iplerden yapılır. Küçük numara emniyet aletlerinde açılan deliğin çapı da ufak olmak zorunda olduğundan çekerleri kaçınılmaz olarak düşük olan ipler kullanılmak zorundadır. Kablo uygulaması için özel liflerden yapılmış değişik isimde yardımcı ipler de kullanılabilir. Genelde 5,5-6 mm arası üretilen bu kevlar ya da armid bazlı ipler 15 kN civarı kuvvet çekebilmektedir. Bazı liflerin sert yapıda olması takoz yerleşimini de kolaylaştırır.

           İstasyon eşitlemesi için 7mm ve 8mm yardımcı ipler özellikle Amerikalı tırmanışçılar tarafından tercih edilmektedir. Sekizli düğümü kullanılarak yapılan “kurdele”, özellikle ideal 2 ve 3 noktalı istasyon geometrisinde çok avantajlıdır. Hızlı hazırlamak için el alışkanlığı kazanmak gerekir.
Ara bant ve perlon olmadığı durumlarda kalın yardımcı iplerden (7-8mm) ara bantlar yapılabilir. Kullanımı perlonlara kıyasla zordur.

 HAVA DURUMUNA GÖRE İPLER:

1 – DRY (KURU) İPLER : Kuru ipler sadece kuru havalarda kullanılır.

2 – WET (ISLAK) İPLER : Islak ipler ıslak havalarda kullanılır. Kuru havalarda da kullanabilirsiniz ama WET-DRY iplere nazaran daha serttir.

3 – WET – DRY (ISLAK – KURU) İPLER : Hem ıslak havalarda hem kuru havalarda kullanabilirsiniz.

İpleri düzenli saklamanız da ve bir karne tutmanızda fayda var.

     ***    Hafta da bir kullanılan ve düzgün saklanan bir ipin ömrü tahmini olarak iki yıldır.

     ***   Arada bir kullanılan ve düzenli saklanan bir ipin ömrü tahmini üç yıl kadardır.